Strefa dorośli



Powikłania wad serca

Sinica i powikłania zatorowo-zakrzepowe

Część wrodzonych wad serca objawia się charakterystycznym zasinieniem skóry i błon śluzowych, nazywanym sinicą. Ta zmiana zabarwienia jest następstwem zmniejszenia zawartości tlenu we krwi tętnic krążenia dużego.

W warunkach prawidłowych, przy nieograniczonej podaży tlenu, gaz ten wiąże się ze wszystkimi cząsteczkami hemoglobiny zawartymi w krwinkach czerwonych – mówimy wtedy o stuprocentowym wysyceniu (saturacji) krwi tętniczej tlenem. Hemoglobina związana z tlenem ma barwę jasnoczerwoną, warunkującą różowawe zabarwienie skóry i śluzówek u osób zdrowych.

W sytuacji, gdy z jakichś przyczyn dochodzi do zmniejszenia dostępności tlenu, we krwi tętniczej znajduje się jego mniejsza ilość, co sprawia, że część cząsteczek hemoglobiny nie wiąże tlenu – stwierdzamy wtedy obniżoną saturację krwi tętniczej. Hemoglobina nieutlenowana jest znacznie ciemniejsza, więc jeśli jest jej odpowiednio dużo (ok. 5 g w 100 ml krwi), obserwujemy sinicę. Błękitnawe zabarwienie skóry i błon śluzowych zawsze wskazuje na bardzo poważny problem zdrowotny.

Sinica

Dłoń z widoczną pod paznokciami sinicą (przed operacją Fontana) i ta sama dłoń po operacji

Niedostatek tlenu we krwi tętniczej wywiera niekorzystne skutki ogólnoustrojowe, ograniczając możliwości metaboliczne całego organizmu, który uruchamia reakcje obronne, mające na celu wyrównanie niedoborów. Podobnie jak w przypadku wszystkich innych długotrwale działających bodźców patologicznych, także i ta obrona przynosi więcej szkody niż pożytku. Krew ulega zagęszczeniu, zwiększa się jej lepkość, a co za tym idzie tarcie oddziałujące pomiędzy strumieniem krwi i ścianami naczyń. Przepływ ulega zwolnieniu, co może prowadzić do zakrzepów i całkowitego zablokowania naczyń. Upośledzenie przepływu mózgowego prowadzi do bólów i zawrotów głowy, zaburzeń koncentracji, widzenia, osłabienia i patologicznej senności. Bardzo gęsta krew łatwiej krzepnie, co może być przyczyną zarówno zablokowania przepływu w niektórych narządach, powstawania skrzeplin przyściennych w przypadku uszkodzenia ścian naczyń, jak i zatorów w krążeniu systemowym, w tym w centralnym układzie nerwowym – udarów mózgu.

Istnieje kilka grup wrodzonych wad serca nazywanych siniczymi, w których różne mechanizmy prowadzą do niedostatecznego utlenowania krwi płynącej przez tętnice krążenia systemowego. Po pierwsze do nasilonej sinicy prowadzi całkowite przełożenie wielkich pni tętniczych (TGA), następnie tetralogia Fallota i zespoły podobne, wszyst- kie postaci czynnościowo pojedynczej komory, całkowicie nieprawidłowy spływ żył płucnych, anomalia Ebsteina i inne, rzadziej występujące wady, wreszcie – utrwalone nadciśnienie płucne.

Problemy zakrzepowo-zatorowe mogą występować także u osób z wadami serca niezwiązanymi z sinicą. Kategorią pacjentów szczególnie narażonych na tego rodzaju powikłania są osoby ze złożonymi wadami serca, u których w procesie leczenia konieczne było wszczepienie różnego rodzaju protez naczyniowych lub innego typu sztucznych materiałów, w szczególności sztucznych zastawek.

Osoby te wymagają leczenia zapobiegawczego, zmniejszającego prawdopodobieństwo wykrzepiania krwi na sztucznych powierzchniach poprzez stosowanie:

  • leków hamujących funkcjonowanie białek układu krzepnięcia, takich jak stosowana pozajelitowo heparyna,
  • doustnych leków przeciwzakrzepowych (antykoagulantów), takich jak acenokumarol (Sintrom) i warfaryna (Coumadin, Warfin),
  • leków hamujących działanie płytek krwi (aspiryna - kwas acetylosalicylowy, ASA),
  • leków enzymatycznych wykazujących działanie upłynniające skrzep – tak zwaną trombolizę (tPA – Actilyse, streptokinaza, urokinaza).
Autor: dr med. Wojciech Mądry
Źródło: „Moje dziecko ma wadę serca”
pod red.: prof. E. Malca, dr hab. K. Januszewskiej, M. Pawłowskiej